eBenzin: Güncel sanattan alternatif medyaya, foto röportajdan günlük izlenimlere kadar geniş bir alanı kapsayan, peryodik olarak yayımlanan e-zine.
Teknik not: Şu anda eBenzin'in "çıplak" versiyonunu görüyorsunuz. Kullandığınız tarayıcı, Cascading Style Sheets (CSS) teknolojisini desteklemiyor ya da bu özellik iptal edilmiştir. Merak ediyorsanız, tavsiye ettiğimiz tarayıcı, tabii ki Mozilla Firexof'tur.

eBenzin.com, Sayı:1, 2006

Sokak Sanatı

Şinasi GÜNEŞ



Bu sayfadaki içeriği görüntülemek için Adobe Flash Player
yazılımının güncel versiyonu gereklidir.

Ücretsiz olarak yükleyin.

Eğer bilgisayarınızda Flash Player'ın kurulu olduğunu düşünüyorsanız,
sayfayı tekrar görüntülemek için tıklayın.

Önceleri Sirkeci, Halkalı, Haydarpaşa Garı'nda sunumlarını görmeye alıştığımız yazıcılar, şimdilerde Beyoğlu sokaklarını dönüşüme uğratmaktalar. İstiklal Caddesi'nin arka sokaklarında, Tünel'de, Cihangir'de stensil ve grafiti örneklerinin yaygınlaştığını görüyoruz. Tenha sokakların, eski kirli apartmanların, trafoların tercih edildiği örnekleri gördüğümüzde Paris'in banliyöleri, New York metrosunun duvarları akla geliyor. Mega kenti eleştiren ve de tamamlayıcısı olan yeni bir sanat filizleniyor: "Sokak sanatı". Beyoğlu'nda önceleri cılız stensil ve grafiti örnekleri vardı, şimdiyse her sokakta bir sürpriz bizi bekliyor.

Geleneksel duvar yazısı sanatçıları, çalışmalarında püskürtme boyaları kullanırken, "sokak sanatçıları", buğday macunlaması, etiketler, stensil (şablon), grafiti ve mozaik çini gibi farklı araç ve teknikleri uygulamaktadır. Kaçak olarak yapılan stensil ve grafitilerin çok hızlı yapılması gerekiyor, aksi halde yazıcının yakalanma tehlikesi mevcut. Tehlikeli yerlere boyama yapılması eylemin değerini arttırıyor. Eylemi yapan yazıcının bilinmemesi onu gizemli hale getiriyor. Yazıcılar, seçtikleri isim ve motiflerle kendilerini ifade ediyorlar. İnternet kanalıyla iletişimde bulunuyorlar. Bunun yanı sıra fanzinleri iletişim için araç olarak kullanıyorlar.

Sokak sanatı, muhalif kaynaklı (örneğin hükümete veya "resmi" sanata karşı olan) sanata atıfta bulunmasına rağmen, kamu alanında -yani sokaklarda- uygulanan her türlü "sanatı" içermektedir.

Bugünlerde, sanatçılar sadece kendi şehirlerinde değil, ülke çapında gün ışığınaçıkıyorlar, her tarafta farklı grafiti türlerinin karışımını icra edip sergiliyorlar. Grafiti, ayrıca para kazanma yolu haline de geldi. Grafiti sanatı, ayrıcalıklı galerilerde gösterilmiş ve etkisini dünya grafik tasarımında göstermiştir. Türkiye ölçeğinde ise, son zamanlarda İstanbul'da sokak sanatı uygulayıcısı olup, çalışmaları galerilerde gösterilmiş olanlar şunlardır:

  • Grafiti sanatçıları, Tunç "Turbo" Dindaş - "S2K", WYNE -  "S2K", Ari Alpert; Flypropaganda'nın ortak çalışması ile 9. Uluslararası İstanbul Bienali'nde Sanatçı Luca Frei'nin enstalasyonu oluşturulmuştur. (16 Eylül - 30 Ekim 2005)
  • Bora Akıncıtürk; "Bedenim Benim Kalemimdir" sergisi, Siemens Sanat Galerisi'nde (31 0cak - 12 Mart 2006)
  • Nalan Yırtmaç; "Motif" Sergisi, Borusan Sanat Galerisi (28 Ocak - 25 Mart 2006)

Bugün, İstanbul şehrinin kalbi olan Beyoğlu'nda sokak sanatı önemli ölçüde varlığını hissettirmektedir. Bununla birlikte grafitiye nazaran stensil uygulamalarının arttığını görmekteyiz. Beyoğlu, yeni çehresi ile bize göz kırpmaktalar...

Meraklısına ek notlar:

Stensil: Kesilerek oluşturulmuş (kağıt, karton, metal veya diğer malzemelerden kesilmiş olabilir) karikatür, rakam, harf, resim, baskı veya diğer şekil ve görüntülerdir. Özellikle siyasi tavır sergileyen sanatçılar tarafından, örneğin İngiliz sokak sanatçısı Banksy veya Fransız Blek le Rat, yaygın bir biçimde kullanılıyor.

Webde:
www.stencilrevolution.com
www.banksy.co.uk
http://www.cooper.edu/art/lubalin/stencil.html
http://www.graffiti.org/
http://www.graphotism.com/commissions.asp
http://www.flickr.com/photos/casoulbyrd/sets/92077/?page=2

Yararlanılan Kaynaklar
"9.İstanbul Bienali Kataloğu", Deniz Ünsal,  Eylül 2005,  (Sayfa 163 – 166)
"En renkli Komandolar", Timur Soykan, Radikal Gazetesi (06/03/2006)
http://en.wikipedia.org/wiki/Stencil
http://www.encyclopedia.com/html/s/stencil.asp
http://www.ccd.rpi.edu/Eglash/csdt/subcult/grafitti/index.htm